BAT DUNYA BAT / orhan pamuk

"1972 YILINDA TUTUNAMAYANLAR’I CIKAR CIKMAZ ALDIM, OKUDUM VE BIR DAHA OKUDUM. YAZARI DA KENDISI DE HIC TANINMAYAN KITAP, SANKI BANA BIR SIR VERIR GIBI KONUSUYORDU; BU YUZDEN DE (BASKA SEBEPLER ARASINDA) COK SEVMISTIM. YIRMI YASINDAYDIM, EDEBIYATCI OLMAK ISTIYOR, TEKNIK UNIVERSITEDE SIKILARAK OKUYOR, HAYATTA NE YAPMAK ISTEDIGIMI TAM BILMIYORDUM. GENC EDEBIYATCI ARKADASLARIM YOKTU. KITABI CIKTIGININ HAFTASI KENDI KENDIME BULMUS, ELE GECIRMISTIM, KIMSE BANA BU KITAPTAN SOZETMEMISTI. AMA BU BUYUK BIR SEZGI DEGILDI HIC. TURKIYE’DE O ZAMANLAR (SIMDI DE) SENEDE DOGRU DURUST KIRK CILT ROMAN ANCAK YAYIMLANIYORDU. BUNLARIN YARISINDAN COGUNUN KOTU OLDUGUNU KITAPCIDA SOYLE BIR KARISTIRIR, BIRAZ OKUR ANLARDIM. GERI KALAN YIRMI ROMANI DA SATIN ALIR HEPSINI CIDDIYETLE OKUMAYA GIRISIRDIM. DAHA BASINDAN, ILK SAYFADAN TUTUNAMAYANLAR’IN ILGINC, BASKA, DEGISIK OLDUGUNU KESTIRMEK ZOR DEGILDI. OYUNCU, ZEKI VE BIZDEKI ROMANCILARA KIYASLA KULTURLU BIR YAZAR! O ZAMANLAR (SIMDI DE) BIR ROMANCIYI SEVMEK, ONUNLA ILGILENMEK ICIN BU KADARI YETERLIYDI, YETERLIDIR. BIR GOREV DUYGUSU, YUKSEK BIR AHLAKCILIK VE CEMAAT HAVASI ICINDE TOPLUMSAL MESELELERE VE SIYASETE KAFALARINI TAKMIS ELESTIRMENLERIMIZIN KITABI FARKEDEBILMELERI GENE YILLAR ALDI.

TUTUNAMAYANLAR VE OGUZ ATAY ILK CIKTIGINDA NEDEN BANA OZEL BIR SEKILDE SESLENIYORDU?

1- KAHRAMANLAR TEKNIK UNIVERSITEDE OKUYAN MUHENDISLERDI. BEN DE TEKNIK UNIVERSITEDE OKUYORDUM. BABAM DA AMCAM DA ORDANDI. TEKNIK UNIVERSITE KORIDORLARINDA YURUYUP FELSEFE, SANAT, HAYAT VE TURKIYE HAKKINDA AKIL KARISIKLIGIYLA DUSUNMEK NEDIR, BILIYORDUM.

2- YAZARIN DUYARLIGI, DIKKAT ETTIGI SEYLER (ESYALARIN TUHAFLIGI) YAZARIN GUVENSIZLIKLERI, KORKULARI, ALAYCILIGI, KENDI KENDINE KONUSMASI (“YAHU BU OLRIC DE NEREDEN CIKTI”) BANA BENZIYORDU. YIRMI YAS BUYUK OLSAYDIM BU KITABI BEN DE YAZMIS OLABILIRDIM.

3- KULTURLUYDU YAZARIMIZ. AMA KIMI BASKA YAZAR GIBI, BATI KULTURUNU UST SINIFA MENSUP OLMANIN BIR GOSTERGESI, HERKESTEN AYRI OLMANIN KESTIRME BIR YOLU OLARAK GORMUYORDU DA KENDINI IFADE ETMEK ICIN KULLANIYORDU KULTURU.

4- AYDINLARDAN SOZ EDIYORDU OGUZ ATAY. KITAPLARI SEVEN, BENIM GIBI INSANLARDAN. TURKIYE’DE BATI KULTURUNU SEVMIS, ULKENIN HAYATIYLA BU KULTUR ARASINDA BOCALAYAN INSANLAR ONUN KONUSUYDU. AMA ONLARI SUCLAMIYOR, ABARTILI KURAMLARLA ONEMSEMIYOR, SORUMLULUKLARDAN, GOREVLERDEN FAZLACA BAHSEDIP KAFA UTULEMIYORDU. BATILILASMIS AYDINLARDANSIRADA INSANLARDAN SOZ EDER GIBI SEVGI VE ANLAYISLA SOZ EDEBILEN ILK YAZARIMIZ OGUZ ATAY’DIR. SIMDI KOLAY GOZUKEN ZOR BIR ADIM. BUYURGAN MILLIYETCI YA DA SOLCU SIYASAL NUTUK GELENEGINDEN SONRA AYDINLARIN DA INSAN OLDUGUNU GORMEK RAHATLATICIYDI.

5- HAYATIN ANLATILMAYAN PEK COK YONU ONUN SAYESINDE ROMANA ILK DEFA GIRDI: RADYODAN FUTBOL MACI DINLEMEK, ARABA KULLANMASINI DERSLE OGRENMEK, KITAPLAR ARASINDA KAYBOLMUS SEVIMLI AYDINLAR, VS. YAZARLARI BILDIGIMIZ AMA YAZMADIGIMIZ SEYLERI YAZDIKLARI ICIN SEVERIZ. HEM BASKALARINA BENZEMEDIGIMIZ ICIN EDEBIYATLA ILGILENIRIZ HEM DE EDEBIYAT BIZE BASKALARINA BENZEMEDIGIMIZI OGRETIR.

IKI TURLU OGUZ ATAY OKURU VARDIR. 1- “AH CANIM SELIM!” DUYARLIGINA ILGI DUYAN KULTUR VE MELODRAM DUSKUNU OKUR. 2- “BAT DUNYA BAT” SINIZMINI SEVEN ALAYCI OKUR. BEN IKINCI TAKIMDANIM VE BIRINCILERIN OGUZ ATAY’DAN PEK DE BIR SEY ANLADIKLARINI SANMIYORUM."

ORHAN PAMUK / OKUZ ARSIV / 1997